Roman Polanski - CarnageRationeel begreep ik altijd al wel hoe het zat met het laagje vernis dat onze samenleving overdekte; en dat de barsten er zomaar in kunnen schieten. Maar vanaf het moment dat ik dat voor mezelf netjes op een rijtje had gezet, begreep ik nooit hoe ik zelf aan dat spel mee zou kunnen doen.

Slechts één keer heb ik tot in de puntjes van m’n haarvaten gevoeld dat ik het zelf ook had kunnen doen. Daar hoefde ik niets voor op een rijtje te zetten. Het overspoelde me gewoon, toen ik in 1991 voor de dodenmuur in Auschwitz stond. En de vraag of ik dat ook had kunnen doen, heeft me daarna nog jaren bezig gehouden; eigenlijk diep weg gestopt nog steeds wel.

En dat gevoel dient zich na ‘Carnage‘ van Roman Polanski opnieuw en indringend aan. Want – blijkt uit deze film – er hoeft maar dit te gebeuren (niets dus) voordat de vernis afspettert van onze kleinburgerlijkheid. Een verbale oorlog kan zomaar tot een machteloosheid leiden die in minder beschermde omstandigheden in een bloedbad (de letterlijke vertaling van carnage) zou kunnen veranderen.

Buiten spelen de kinderen verder alsof er niets is gebeurd en de hamster heeft zich probleemloos aangepast aan zijn nieuwe omgeving. Maar in de beslotenheid van de woonkamer van één van de ouderparen wordt een onverbiddelijke discussie gevoerd over de schuld of onschuld van hun kinderen Zachary en Ethan. De schijnbare overeenstemming over wat is gebeurd kraakt bij een eerste ongelukkig gebruikt woord. Maar waar de ouders zich in eerste instantie nog eensgezind tegen de andere ouders keren, worden bestaande tegenstellingen binnen beide huwelijken realistisch, maar pijnlijk blootgelegd, als de ene man zijn vrouw afvalt en andersom, enzovoort. Kortom: Polanski weet op bijzonder vermakelijke wijze duidelijk te maken hoe onderlinge relaties binnen de kortste keren kunnen ontploffen; terwijl het aan het einde van de film nergens over blijkt te gaan.

Eerder ontdekte ik dat Polanski zelf ook geen lieverdje is (zie mijn blog over ‘Schervengericht‘ van A.F.Th. van der Heijden). Ondanks die ontdekking vermaakte ik me met Chinatown en bleef ik onder de indruk van The Pianist van deze regisseur. Maar waar ik bij deze films van buitenaf bleef kijken, bewerkte Polanski met zijn laatste film ‘Carnage‘ een perspectiefwisseling van Polanski als regisseur naar mijzelf als deelnemer aan een geciviliseerde samenleving. Daardoor werd ik me er pijnlijk bewust van dat die vernis over mijn eigen leventje ook regelmatig aan stukken springt; niet omdat een ander er met zijn verfkrabber op inhakt, maar omdat mijn civilisatie soms net zo nep is als die van andere mensen; als van Polanski zelf bijvoorbeeld.

En dat vind ik een hele prestatie voor de regisseur van een film.

Dit bericht werd op 5 november 2012 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: ,
Categorieën: Film

A.F.Th. van der Heijden - Het schervengerichtSoms verbaas ik me over de jury van de AKO literatuurprijs en over de boeken die zij als beste uit het aanbod selecteren, maar met Schervengericht van A.F.Th. van der Heijden zaten zij in 2007 beter dan in de roos. Dat vond ik al, toen ik halverwege het boek het nieuwsbericht hierover las. Dat vind ik nog steeds, waarmee meteen ook weer het besef tot me doordringt dat het alweer lang geleden is dat ik het boek las.

Mijn leeservaring met A.F.Th. begon met Vallende ouders (en waarschijnlijk daarvoor al met Weerborstels). Ik kan me van die boeken niet meer herinneren dan dat ze goed genoeg waren om meer van hem te willen lezen, maar dat is het dan.

Ik heb ook (zwaar) teleurstellende leeservaringen opgedaan met A.F.Th. Met Drijfzand koloniseren en De liefdesbaby schreef hij ronduit verwarrende en ook vervelende verhalen. Maar daar staan magistrale werken tegenover: zoals Het schervengericht dat is. Ik zal niet veel uit de doeken doen, maar het boek heeft mij om meerdere redenen een heel ander beeld gegeven van de regisseur Roman Polanski (van onder andere – inderdaad – de eerder besproken The Pianist en China Town). Ik wist dat het boek zou gaan over deze regisseur, maar kende hem eigenlijk niet; bleek toen ik halverwege het boek begon na te gaan waarom Polanski eigenlijk niet meer in Amerika komt. Polanski was veroordeeld voor sexueel misbruik van een minderjarig meisje en was gevlucht om aan die straf te ontkomen. Het verhaal van Van der Heijden blijft – als het om dat verhaal gaat – angstig dicht bij de werkelijkheid!

Lees verder »

Dit bericht werd op 9 januari 2012 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , , , , , ,
Categorieën: Boeken

Roman Polanski - ChinatownMet dank aan A.F.Th. van der Heijden die de afgelopen weken gastschrijver was aan de TU Delft. De tweede avond als gastschrijver keken we samen met A.F.Th. naar de film ‘Chinatown’ en vrijdagavond bekeek ik de film nog eens in huiselijke kring.

Zeker als je een tweede keer naar de film kijkt, barst de film van de vooruitwijzingen die ieder op hun beurt pas later in de film betekenis krijgen. De belangrijkste:

Evelyn: Why the bad luck [in Chinatonw]?
Jake: I was trying to keep someone from being hurt. I ended up making sure that she was hurt.
Evelyn: Cherchez la femme? Was there a woman involved?
Jake: Of course.
Evelyn: Dead?
Jake: –

Maar ook:

  • De bril die Noah Cross gebruikt. De bril in de vijver heeft dezelfde oortjes.
  • Het hoofd van Evelyn op de claxon; verwijzend naar de onverwachte ontknoping.

Lees verder »

Dit bericht werd op 8 juni 2008 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , , , ,
Categorieën: Film

Wladyslaw Szpilman - De pianistVoor het eerst op Hyves gepubliceerd op 3 december 2007

(tot 23 december 10 x bekeken)

Kort na de oorlog schreef Szpilman – één van de weinige overlevenden uit het ghetto van Warschau – op wat hij had meegemaakt. Als je echt tot je door laat dringen wat deze man heeft meegemaakt, dan vergaat je de lach die je vanwege de humor van sommige fragmenten niet kunt onderdrukken. Het brengt Polen in beeld die collaboreerden en anti-semiteerden (het vooroordeel dat we allemaal van Polen kennen), maar andere Polen hebben Szpilman uiteindelijk door de oorlog heen geholpen. In Nederland was het al gevaarlijk om Joden te verbergen; in Polen was dat nog gevaarlijker, want de Duitsers werden – hoe oostelijker ze onderdrukten – steeds minder subtiel. Aan het einde van de oorlog is niet alleen het ghetto vernietigd en met de grond gelijk gemaakt (dat verhaal kennen we), maar is heel Warschau ontruimd en in brand gestoken. Als bijna enige blijft Szpilman achter in een stad die verder ontruimd is en waar geen eten meer te vinden is. En dan blijkt hij juist in het huis te zitten dat de Duitsers hebben aangewezen als hun laatste hoofdkwartier in Duitsland. Telkens opnieuw lijkt zijn laatste uur geslagen (honger, kogels van Duitse zijde, maar uiteindelijk ook van Poolse zijde, verraad, etc.). Maar telkens opnieuw lijkt er een wonder te gebeuren dat hem op de been houdt.

Lees verder »

Dit bericht werd op 23 december 2007 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , , ,
Categorieën: Film

https://lelij.com leeft op WordPress , het thema Adventure van Eric Schwarz en Mailchimp

https://lelij.com – Een blog van Karel J. van der Lelij

Altijd kritisch en betrokken