Kontekstueel - Zonder kerkgang ben je verlorenEerder schreef ik naar aanleiding van een themanummer van Kontekstueel (27/2) nogal kritisch over de kerkdienst; vooral prikkelend bedoeld. En dat leverde de nodige reacties op; meestal instemmend, maar ook heilzaam corrigerend.

Naar aanleiding van mijn column legden we gisteren in een heel ander verband 1 Kortinthe 14 daar nog eens naast. Daar worden het spreken in vreemde talen (door ons maar al te vaak plat geslagen tot tongentaal) en profetie tegen elkaar afgezet en geeft Paulus aanwijzingen aan de gemeente van Korinthe voor hun samenkomst. Er schijnt heel wat mis te zijn geweest met die gemeente, maar dat gezegd zijnde vroeg ik me meteen af wat Paulus aan mijn huidige gemeente of aan mijn vroegere gemeentes geschreven zou hebben. Maar als je zo’n vraag stelt, volgt daar maar al te vaak een hele discussie uit, waarin goed en fout (in onze eigen ogen) worden uitgewisseld zonder dat het tot een erg vruchtbaar gesprek komt over dat onderwerp.

Ik laat dus maar even in het midden wat Paulus geschreven zou hebben aan ‘mijn’ gemeentes. Ik heb daar natuurlijk best beelden bij (zie bijvoorbeeld mijn vorige column), maar het lijkt me vruchtbaarder om het deze keer over een andere boeg te gooien en iets dieper in te gaan op 1 Korinthe 14 en wat daar wordt gezegd. In een gemeente (dus ook als die gemeente samenkomt) heeft profetie een belangrijker plaats dan het spreken van vreemde talen. De vreemde talen zijn bedoeld voor de ongelovigen; de profetie is bedoeld voor de gemeente (vers 22). En als die profetie een plek heeft in de gemeente? Dan – staat in vers 3 – is er sprake van bemoediging, vermaning en troost. Het is maar wat je leuk vindt, maar ik vind het heerlijk om bemoedigd te worden als het even niet meer gaat. Het is maar wat je nodig hebt, maar als ik verdriet heb, hunker ik naar troost. En als ik met mezelf in de knoop lig, helpt een vermaning me vaak om dingen weer op een rij te krijgen; orde op zaken te stellen; het vuil de deur uit te doen.

En zoals je in mijn vorige column hebt kunnen proeven: tijdens de eredienst miste ik dat – de troost, de bemoediging en de vermaning – en – zei ik letterlijk – verveelde ik me soms stierlijk tijdens een kerkdienst. In onze nieuwe gemeente – waar we ons recent bij hebben aangesloten – gebeurt er meer tijdens die kerkdienst. Ik weet natuurlijk nog niet hoe bestendig dat is, maar lofprijzing en profetie laten me momenteel veel ruimte voor de verwerking van het verdriet dat er in overvloed blijkt te zijn. En hoewel de prediking niet zo diep gaat als de gereformeerden zeggen te gaan, is er zoveel variatie dat het weer leuk begint te worden om naar de kerk te gaan. Overigens is dat niet het leuk van leuk, maar het leuk van groeien in je geloof, van de lach en de traan, kortom: van de breedte en diepte van het hele leven; dat echt niet altijd leuk is en hoeft te zijn. En dat is me daar een bevrijding: dat het soms, maar niet altijd leuk hoeft te zijn!

Lees verder »

Dit bericht werd op 10 maart 2013 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , ,
Categorieën: Column

Wim Dekker - Marginaal en missionairLectori Salutem

Samen met een kring las ik ‘Marginaal en missionair, kleine theologie voor een krimpende kerk’ van Wim Dekker  (Zoetermeer, 2011). We kwamen 3 maal bijeen. Tijdens die avonden spraken we over:

  • de problematiek die Dekker aansnijdt (deel 1 van het boek),
  • de oplossingsrichtingen die hij wijst (deel 2) en
  • hoe stamelend verder (deel 3).

Tijdens de eerste avond kwamen we erop uit dat we ons allen herkenden in het probleem van kerkverlating dat Dekker aansnijdt. De één zag het vooral aan de weggesloopte gaanderij in een prachtige oude kerk waar zij was gedoopt; en aan een ondertussen nog maar half gevulde kerk; een ander zag het in zijn gezin gebeuren en weer een ander merkte het aan de vriendenkring, waarbinnen in de loop van 15 jaar telkens iemand uitstapte (naar een andere kerk of naar buiten de kerk). We hebben het met andere woorden over een probleem dat je niet zo achteloos even opzij schuift. Het raakt iedereen in de kerk wel op de een of andere manier; dichterbij of verder weg.

Lees verder »

Dit bericht werd op 16 maart 2012 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: ,
Categorieën: Boeken, Column

Wim Dekker - Marginaal en missionairEerder besprak ik het prachtige ‘Marginaal en missionair, Kleine theologie voor een krimpende kerk‘ van Wim Dekker. In onze gemeente hebben we een studiekring over dit boek opgedeeld in drie delen:

– avond 1 – Probleemstelling – Deel I – Hoofdstukken 1 t/m 5;
– avond 2 – Oplossingsrichtingen – Deel II – Hoofdstukken 6 t/m 8 (en facultatief hoofdstuk 9);
– avond 3 – Stamelend verder – Deel III – Hoofdstukken 10 en 11.

Ter voorbereiding van de derde en laatste avond bij deze een aantal stellingen bij het derde deel van het boek. Dan kunnen we samen kiezen over welke stellingen/thema’s/onderwerpen we het tijdens de kring willen hebben, als we nadenken over hoe Dekker stamelend verder gaat en hoe we daarbij aansluiting kunnen vinden.

  1. Als onderliggende stelling bij de laatste twee hoofdstukken van dit boek zou je kunnen samenvatten dat hoe meer we te weten komen over wat we niet zien, hoe meer we ontdekken dat we eigenlijk nog steeds niets weten. Of – anders geformuleerd: Hoe meer rationele antwoorden we geven op onze vragen naar het onzichtbare/naar God en de vragen van anderen over Hem, hoe meer vragen we daarmee oproepen. Het is – nog weer anders – niet te bewijzen en toch waar.
    Lees verder »
Dit bericht werd op 1 januari 2012 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: ,
Categorieën: Boeken

Wim Dekker - Marginaal en missionairEerder besprak ik het prachtige ‘Marginaal en missionair, Kleine theologie voor een krimpende kerk‘ van Wim Dekker. In onze gemeente hebben we een studiekring over dit boek opgedeeld in drie delen:

– avond 1 – Probleemstelling – Deel I – Hoofdstukken 1 t/m 5;
– avond 2 – Oplossingsrichtingen – Deel II – Hoofdstukken 6 t/m 8 (en facultatief hoofdstuk 9);
– avond 3 – Stamelend verder – Deel III – Hoofdstukken 10 en 11.

Ter voorbereiding van de tweede avond bij deze een aantal stellingen bij het tweede deel van het boek. Dan kunnen we samen kiezen over welke stellingen/thema’s/onderwerpen we het tijdens de kring willen hebben, als we de ‘Probleemstelling’ van Dekker bespreken.

  1. De eerste avond bespraken we de probleemstelling die Wim Dekker aansnijdt (in zijn boek wat abstracter; in twee artikelen in “De Waarheidsvriend” concreter: ‘De kerk op een laag pitje’ (De Waarheidsvriend d.d. 26 november 2009) en ‘Kerk moet terug naar kern’ (De Waarheidsvriend d.d. 3 december 2009)). De discussie spitste zich vooral toe op de vraag wat het betekent dat God een optie is. Voor oudere generaties – merk ik ook in andere gesprekken – is secularisatie vooral een macht die mensen vervreemdt van God en gelovigen losweekt van de kerk; een macht van buitenaf. Volgens Taylor kun je secularisatie ook anders interpreteren. Voor hem is secularisatie niet een macht die zich van buitenaf mengt in de kerk, maar gaat het bij secularisatie om een schuivend wereldbeeld waarin God in de beleving van mensen van binnenuit (vanuit hun hart) verschuift van absolute aanwezigheid (bijvoorbeeld in de Psalmen) naar een optie tegenover andere opties; voor gelovigen een aantrekkelijke optie; voor ongelovigen een optie die niet meer meetelt. Op oudere generaties van gelovigen lijkt die vorm van secularisatie nog weinig vat te hebben. Het gat in de kerk – zoals Dekker dat in zijn artikelen noemt – ontstaat dan ook vooral bij de groep van 25 – 45 jaar die langzaam en stilletjesaan de kerk uitschuift omdat andere alternatieve opties aantrekkelijker lijken dan god. Tijdens de kring leken zich twee groepen af te tekenen: de ene – vooral oudere – groep betrok de stelling dat jongeren daarin zondigen door bijvoorbeeld niet twee keer naar de kerk te gaan en de antenne niet verticaal te richten, maar juist op alles wat ons hier beneden boeit en bindt (druk, druk, druk). De oplossing zit ‘m in de keerzijde van het probleem, was hun stelling: weer gewoon regelmatig naar de kerk en die antenne moet weer verticaal op God worden afgestemd. Andere deelnemers in de discussie betrokken de stelling dat dit zo mag zijn, maar wat te doen als kerkgangers geen aansluiting meer vinden bij de kerk; als God inderdaad tot een optie is geworden die je niet meer helpt om de fundamentele vragen te beantwoorden als er problemen komen in het huwelijk of als ellende, pijn, verlies en verdriet in je leven komen? Twee keer naar de kerk werd door hen als een te gemakkelijke oplossing ervaren; ook als een soort van moeten waar huidige generaties in hun beleving geen aansluiting meer bij vinden. Met andere woorden: we kwamen er niet uit. Hebben we het probleem wel diep genoeg gepeild?
    Lees verder »
Dit bericht werd op 18 november 2011 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: ,
Categorieën: Boeken

Dit bericht werd eerder geplaatst op Theoblogienet: http://theoblogienet.wordpress.com/2011/09/28/moet-die-stad-wel-op-een-berg-door-kadmosb

James Kennedy - Stad op een berg - De publieke rol van protestantse kerken

Ik las ‘Stad op een berg, De publieke rol van protestantse kerken‘ voordat ik toekwam aan Marginaal en missionair, kleine theologie voor een krimpende kerk‘ van Wim Dekker. Vandaar dat de recensie over Kennedy even bleef liggen, want geboeid door Dekker kwam ik er tot vandaag niet aan toe.

Dekker is uitgesproken over het boek van Kennedy: de contrasterende gemeenschap als doel (met onderliggend programma) ziet hij niet zo zitten. Een hoofdstuk later constateert hij wel dat die contrasterende gemeenschap zomaar de consequentie zou kunnen zijn van mensen die met lege handen samenkomen rondom de bemiddeling van de genade door woord en prediking.

Tot zover Dekker. Kennedy heeft daar een andere mening over. Hij neemt een lange aanloop door de geschiedenis van de Protestantse Kerken in Nederland. Hij probeert onderlinge verschillen te duiden en faseert de geschiedenis in herkenbare periodes. Daarbij concentreert hij zich op de publieke rol van missionaire en dienende gemeente. De relatie tussen staat en kerk verschoof in de loop van die tijd. De staat nam taken over van de kerk, de kerk trok zich terug op haar dienende taak voor eigen leden (van de straat naar binnen) en de staat was niet langer bereid om kerken daarvoor te subsidiëren (zoals wel heel lang het geval was geweest). De kerk als kritische profeet verschoof daardoor naar de rand van de samenleving en als reactie daarop zocht de kerk in die nieuwe situatie naar nieuwe vormen van diaconaal dienen; wel vanuit een onzekere en ondergeschikte positie. In de loop van anderhalve eeuw verschoof de aandacht van de straat via de wereldkerk naar de lokale gemeenschap; met bijbehorende vragen en problemen.

Lees verder »

Dit bericht werd op 13 oktober 2011 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , ,
Categorieën: Boeken

Wim Dekker - Marginaal en missionairEerder besprak ik het prachtige ‘Marginaal en missionair, Kleine theologie voor een krimpende kerk‘ van Wim Dekker. Dinsdagavond aanstaande spreekt Wim Dekker in Delft en aansluitend wordt een studiekring gepland over zijn boek in drie delen:

– avond 1 – Probleemstelling – Deel I – Hoofdstukken 1 t/m 5;
– avond 2 – Oplossingsrichtingen – Deel II – Hoofdstukken  6 t/m 8 (en facultatief hoofdstuk 9);
– avond 3 – Stamelend verder – Deel III – Hoofdstukken 10 en 11.

Ter voorbereiding van de eerste avond bij deze een aantal stellingen bij het eerste deel van het boek. Dan kunnen we samen kiezen over welke stellingen/thema’s/onderwerpen we het tijdens de kring willen hebben, als we de ‘Probleemstelling’ van Dekker bespreken.

Lees verder »

Dit bericht werd op 2 oktober 2011 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , ,
Categorieën: Boeken

Origineel geplaatst op http://theoblogienet.wordpress.com/?post=374

Wim Dekker - Marginaal en missionair

Hoewel ik mezelf na lezing van een boek maar weinig afvraag hoe ik zo’n boek nou zou karakteriseren, waaide die vraag na lezing van het boek ‘Marginaal en missionair, Kleine theologie voor een krimpende kerk‘ van Wim Dekker toch zomaar langs. En onvermijdelijk dacht ik toen terug aan een preek van Henri Nouwen die ik ooit bekeek (http://video.google.com/videoplay?docid=3701709082567809182): als je identiteit is gebaseerd op wat je doet, op wat je hebt of op wat (jij denkt dat) andere mensen daarvan vinden, dan is je identiteit als het huis dat is gebouwd op zand. De kernboodschap van Dekker in zijn mooie boek voor een krimpende kerk lijkt mij dat de kerk niet groeit en bloeit door wat wij doen, maar door onze verwachting dat God werkt; door afhankelijkheid van wat God bereid is te doen op Zijn geheel eigen wijze. Voor doeners zal dat een moeilijk verteerbare boodschap zijn, maar ik heb de problematiek van de kerk en een uitweg daaruit zelden dichter benaderd gezien. Op het eerste gezicht lijkt het allemaal erg traditioneel, maar door verder te graven in het boek stuitte ik op mooie inzichten en voelde ik dat ik goud in handen had.

Ja, zo zou ik het boek van Dekker graag willen karakteriseren: als een zoekend boek, waarin onze afhankelijkheid van een levende God verder wordt onderzocht. Dekker start zijn zoektocht bij het wonder dat het Evangelie kracht blijkt te hebben om te overtuigen; hoe onverklaarbaar dat soms ook mag zijn en hoe zwak we ons soms ook voelen staan als we Zijn verhaal vertellen. Karl Barth en zijn Römerbrief hebben daarbij voor Dekker een sleutelrol vervuld.

Lees verder »

Dit bericht werd op 1 september 2011 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , , , , , ,
Categorieën: Boeken

https://lelij.com leeft op WordPress , het thema Adventure van Eric Schwarz en Mailchimp

https://lelij.com – Een blog van Karel J. van der Lelij

Altijd kritisch en betrokken