Tim Keller - Het huwelijkMet een klein groepje uit de kerk lezen we de komende maanden het boek “Het huwelijk, Gods wijsheid over gevende liefde” van Tim Keller. Op deze plek probeer ik mijn eerste indruk van het boek aan te vullen met een aantal stellingen voor gesprek. Wordt vervolgd.

Mijn algemene indruk van het boek is dat Keller wat minder uit zou kunnen wijden (soms bezijden het onderwerp), maar dat hij uiterst waardevolle dingen zegt over het huwelijk; die me inzicht geven in mijn eigen rol in mijn eigen huwelijk. Door het boek gaan m’n ogen open voor situaties die vanzelf leken te spreken, maar die dat niet blijken te zijn. Tijdens het lezen van het boek leer ik dus en als ik ergens van hou…

Maar wat heb ik geleerd?

  • Over het geheim van het huwelijk; dat het niet draait om mij; dat ik heb te veranderen; als het wat wil worden met mijn vrouw en mij. De boodschap van Jezus – het Evangelie – stelde de cultuur van die tijd ter discussie, maar dat doet het nog steeds. En door van het huwelijk te verwachten wat ik ervan verwachtte – dat ik er heel negatief uitgedrukt zelf beter van zou worden – dat is niet wat past bij wat Jezus verkondigde. Een deel van Zijn boodschap en die van de wet gegeven op de Sinaï – dat ik mijn naaste lief moet hebben als mijzelf – stelt niet mij, maar de ander centraal. Het geheim van een goed huwelijk schuilt – met andere woorden – in de aandacht en energie die ik besteed aan de belangen van mijn vrouw; en of die aandacht en die energie ten minste gelijk zijn aan de aandacht die ik aan mezelf besteed. Was het maar waar, verzucht ik dan en ik zou het bijltje er bij wijze van spreken bijna bij neergooien. Want het geheim van het huwelijk op die manier ken ik maar een beetje en het duizelt me wat er allemaal nog aan ontbreekt.
  • Over de kracht voor het huwelijk; dat ik het niet zelf hoef te doen. Efeze 5 – dat als een rode draad door dit boek heenloopt – is ingebed in het verhaal over de Geest die Zijn werk doet in ons; over de Geest die onze ogen opent voor de waarheid; de waarheid dat het niet draait om mij, maar om haar; zoals Jezus dat deed voor hen die in Hem geloven. Egocentrisme – ook als het wordt gedreven door verongelijktheid over de pijn die mijn vrouw of anderen mij hebben aangedaan – zet je huwelijk onder een druk waaronder het alleen nog maar kan bezwijken. Maar gelukkig mag ik ontspannen en hoef ik de spanning er zelf niet uit te halen. Dat zou mezelf niet lukken, maar als ik het in handen van de Geest durf te leggen? Dan geloof ik dat het goed kan komen. Hoe ik dan niets meer te doen?
  • Over de essentie van het huwelijk; dat het juridische kader van het huwelijk – dat het voor alles ook is – de veilige ruimte biedt, waarin wij beiden ons ware ik kunnen vinden en tonen. We hoeven de schone schijn niet meer op te houden. Een huwelijk is het meest intense verbond dat tussen twee mensen kan bestaan. Het schept de veilige ruimte waarbinnen liefde geven zich niet afhankelijk hoeft te maken van het moment, maar het van de lange adem mag hebben. Bij een kind gaat dat vanzelf. Het is er en vanaf het eerste moment heeft het zorg nodig; van jou als ouder. Daar kun je niet omheen en de ervaring leert dat als je aan die roep gehoor geeft dat de liefde vanzelf komt. Als het niet vanaf het eerste moment is, dan is het later wel; na twee of na vier jaar. Maar komen doet het, want als je zorg biedt, kom het houden van vanzelf. Dat is ook de essentie van het huwelijk. Ik ben eraan begonnen, omdat ik hartstochtelijk verliefd was op mijn vrouw. Maar de eerste scheuren ontstonden al in de eerste maanden. En we hebben ervoor moeten vechten. Maar omdat we dat hebben gedaan; omdat we het juridische kader van ons huwelijk serieus namen, zijn we ervoor gaan vechten; waar we vandaag nog steeds de (weliswaar wisselende en heel soms nog steeds wrange) vruchten van plukken. We zijn aan de liefde begonnen, omdat het moest. Maar omdat we eraan begonnen en aan het verbond vasthielden (en daarbij God bleven betrekken) kwam de liefde als vanzelf mee; niet omdat we verliefd waren of dat nog steeds zijn, maar omdat we ervoor vochten; soms als leeuwen; en dat nog steeds doen.
  • Over de bedoeling van het huwelijk; dat vriendschap ontstaat omdat we de ander gaan zien door de ogen van God; zoals Hij mijn vrouw bedoeld heeft; zoals Hij mij heeft bedoeld. Vriendschap in het huwelijk ontstaat als ik mijn vrouw leidt om tot de heiligheid te komen waarvoor zij is bedoeld; of als zij mij helpt om dat te doen (hoewel dat laatste niet mijn zorg is, maar de hare). Ik vang een glimp op van de vrouw die God aan het scheppen is en richt mijn leven erop in om God daarbij te helpen. Daarvoor is nodig dat je alles achter je laat (Genesis 2) en opnieuw begint. Maar opnieuw pluk je daar de vruchten van; niet de vruchten die je nodig hebt voor eigen onderhoud, maar de vrucht van een heilige vrouw die leeft zoals God het graag ziet.

Ieder hoofdstuk in dit boek heeft op die manier zijn eigen pareltjes in zich en dan heb ik het alleen nog maar samengevat. Om het gesprek over dit boek wat diepgang te geven, heb ik het geleerde vertaald naar een aantal stellingen/vragen:

  1. Hoe doe je dat: het leven laten draaien om je man of vrouw; met al die drukte en beslommeringen? Waar haal ik de tijd en energie vandaan; om mezelf opzij te zetten en te leven voor hem of haar? Het kost anders al moeite genoeg om te overleven in een wereld die veel van je verwacht. En dan kom je thuis; houdt het dan nooit op? Als die verplichtingen?
  2. Wat betekent het nou concreet dat Jezus je dat voorgeleefd heeft; je leven prijsgeven voor de ander? Hoe zie je dat terug in je eigen huwelijk?
  3. Waarom hebben we dat juridische kader nou toch nodig? Waarom voldoet een samenlevingscontract(je) in de ogen van Keller niet om diezelfde functie te kunnen vervullen.
  4. Wat doe je, als je in een moeilijke periode een ander tegenkomt; op wie je verliefd wordt; gewoon je gevoel maar negeren, omdat je nou eenmaal vast moet houden aan het juridische kader, waarin je man of vrouw zich beschermd voelt tegen dit soort aanvallen van buitenaf?
  5. Wat is onze (pastorale) boodschap voor een broeder en zuster die worstelen met hun huwelijk en er niet uitkomen samen; en bij jou/jullie aankloppen voor hulp?
  6. Hoe ziet jouw man of vrouw er eigenlijk uit in de ogen van God? En hoe draag jij daaraan bij?
  7. Hoe hou je zo’n huwelijk nou toch vol; als je man of vrouw onder je handen verandert? Voor je het weet ben je getrouwd met een ander dan waarmee je in het huwelijksbootje bent gestapt; hij/zij blijkt gewelddadiger dan je vermoedde; hij/zij bedriegt je ineens waar je bijzit; hij/zij verliest alle belangstelling voor wie je bent. En jij maar investeren… Dat is toch niet vol te houden?
Dit bericht werd op 8 april 2015 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: ,
Categorieën: Boeken

Yvonne Kroonenberg - TrouwMijn 200-ste blog gaat over een uitstapje; dat me slecht bevallen is. Ik las ‘Trouw’ van Yvonne Kroonenberg. ‘Trouw‘ lees ik over het algemeen graag en bijna dagelijks, maar deze ‘Trouw’ (be)viel wisselend. De inzichten van Kroonenberg zijn namelijk bij tijden bruikbaar, maar vaak ook zo D66; zo inconsequent.

Maar goed. Kroonenberg is er vanaf het begin duidelijk over: dat zij serieel monogaam is en na tweeënhalf jaar wel is uitgekeken op een man. Dat is ook logisch, zo betoogt ze, want zo is dat in de evolutie nu eenmaal in onze genen terecht gekomen. En eigenlijk vindt ze het wel prima zo. Zelf geeft ze ergens in het boek ook wel toe dat ze daarmee de monogamie voor beginners (de ondertitel van haar boek) nooit is ontstegen, maar het moet maar zo. Want al dat gedoe met vaste en duurzame relaties, de bijkomende jaloezie; dat is niet zo heel erg aan haar besteed. Durft ze dat niet aan? Het zou me niets verbazen dat, als Freud haar verhaal eens echt zou analyseren, zijn conclusie zou zijn dat sprake is van bindingsangst.

Eén keer in het hele boek dringt zich een mooi inzicht op: “Deze twee relaties houden al jarenlang stand. Dat komt doordat de partners elkaar zorgvuldig in hun waarde laten“. Maar verder is het allemaal nogal inconsequent wat Kroonenberg te berde brengt. Morele oordelen zijn uit den boze, zolang het over overspel en vreemdgaan gaat (snapte overigens niet helemaal waarom overspel en vreemdgaan in die volgorde lekkerder klonken, maar zie nu het woordje ervoor en het woordje erna en vindt het wel grappig zo). Maar zodra het over liegen gaat, gaat Kroonenburg ineens een stapje verder. Witteman en Gooijer hadden in hun TV-programma over overspel geadviseerd om “altijd [te] blijven ontkennen“. Kroonenberg is het daar niet mee eens: “Dat lijkt me geen goede raad. Liegen wordt doorgaans nog zwaarder aangerekend dan vreemdgaan“. Tot zover geen oordeel, maar dan (ineens en voor mij uit de hoge hoed na alle voorgaande onzinnige argumenten over overspel): “Bovendien ontneem je de ander de gelegenheid om op een waardige manier te antwoorden“. Ik zie het verschil niet tussen liegen en vreemdgaan (als het gaat om het effect dat het op de ander heeft). En toch: vreemdgaan (of serieel monogaam zijn) mag wel en liegen mag niet?

Maar dat zal een slip of the pen zijn, want verder lijkt Kroonenberg zich van elk moreel oordeel te onthouden. Lijkt. Want de telkens herhaalde vergelijking tussen dieren (beesten) en de mens gebruikt ze telkens opnieuw om te betogen dat vreemdgaan eigenlijk heel logisch is. Nee; niet in die eerste tweeënhalf jaar van de monogame relaties die Kroonenberg aan durft te gaan, maar daarna. Dan ben je op elkaar uitgekeken en de natuur heeft ons zo geschapen dat we daarna bijna als vanzelf gaan copuleren met elk mannetje of vrouwtje dat in ons blik- of gevoelsveld komt. Alsof dat geen morele uitspraak is: dat je jezelf niet hoeft te (of zelfs maar kunt) onthouden van de prikkels die jou uitdagen om anders te handelen dan je eigenlijk zou willen. De eerste kier schiet natuurlijk al in dat betoog als ze langs haar neus weg vaststelt dat liegen erger is dan vreemdgaan. Dat liegen is toch ook niet meer dan een reactie op een eerste prikkel om niet toe te hoeven geven dat ik een scharrel(tje) heb. Dat zou al m’n vastigheden met hypotheek, bed en bad die ik deel met m’n vrouw of vaste vriendin (zoals ik recent las in het nieuwste boekenweekgeschenk van Dimitri Verhulst las) onnodig ter discussie stellen.

Dat legt de inconsequentie van het betoog van Kroonenberg (en van al haar medestanders, wat zijn het er veel zeg – om Harrie Jekkers te parafraseren) meteen bloot. Want stel: ik zou de natuurlijke behoefte voelen om Kroonenberg om al haar onzin eens flink de waarheid te zeggen en in het vuur van mijn betoog zou ik haar een stoot verkopen die haar fataal zou worden… Dan heb ik toch gewoon naar mijn natuurlijke aandrang geluisterd? Niks mis mee toch? Diep in haar hart zou Kroonenberg (getuige haar zinswending over liegen) dan toch ook wel minimaal haar wenkbrouwen fronsen. Toch?

Als je in staat bent om door deze morele onzin heen te prikken heeft Kroonenberg een lees- en bruikbaar boek geschreven. Haar lessen over sexualiteit kunnen eye openers bieden die verklaren waarom sommige dingen gaan zoals ze gaan. Ze vertelt leuke verhalen en schrijft pakkend. Maar als tegengif tegen de morele onzin lees ik toch liever (samen met broeders en zusters uit m’n kerk) ‘Het huwelijk, Gods wijsheid over gevende liefde‘ van Tim Keller. Want zo gemakkelijk kom je er niet vanaf, Kroonenberg. Je hoeft niet toe te geven aan driften, zoals beesten doen. Je hoeft de ander niet te beschadigen om toch aan je trekken te kunnen komen. Sterker nog, zegt Jezus in Lucas 9: “24 Want ieder die zijn leven wil behouden, zal het verliezen; maar wie zijn leven verliest omwille van mij, zal het behouden“. Dat lijkt de omgekeerde wereld en dat is het ook. Dat heeft niets meer met moraal te maken. Het is een geheim dat je pas begrijpt als je het in je eigen huwelijk in praktijk brengt. Daar moet je jezelf voor opzij zetten, maar dan heb je ook wat; op de lange duur.

Dit bericht werd op 5 april 2015 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , ,
Categorieën: Boeken

https://lelij.com leeft op WordPress , het thema Adventure van Eric Schwarz en Mailchimp

https://lelij.com – Een blog van Karel J. van der Lelij

Altijd kritisch en betrokken