Arie Boomsma - TroostArie Boomsma. Toen ik een paar weken geleden – waarschijnlijk voor het laatst – in Utrecht vlak na openingstijd een heuse Polare binnenstapte, viel het boekje Troost me meteen op; natuurlijk ook vanwege de prijs (€ 2,50), maar toch vooral omdat ik na het debacle bij de EO zo mijn beelden had bij deze man; onbewust; maar toch.

Al lezend val je dan ook van de ene verbazing in de andere. Allereerst omdat hij bijvoorbeeld Kierkegaard gelezen blijkt te hebben. Dat verwachtte ik met m’n vooroordelen niet van een man die z’n lijf toch wat sterker voor het voetlicht wilde brengen dan ik vanuit mijn achtergrond gewend was; dan de EO ook bleek te trekken in 2009. Wat blijven dingen toch lang hangen, als ze zich eenmaal hebben voltrokken en iemand zich buiten jouw beeld gewoon verder ontwikkelt.

Toen lag daar dus dat boekje Troost van Arie Boomsma; bij Polare; in Utrecht; ’s Morgens vroeg en ’s avonds was het uit. En eerlijk gezegd heb ik er – niet alleen omdat ik er niet zo heel veel van verwachtte – best waardevolle inzichten aan ontleend:

  1. Boomsma citeert Kierkegaard (jammer dat de bron ontbreekt, want nu weet ik niet goed waar ik moet zoeken om het bij de denker zelf terug te kunnen vinden) die een verhaal vertelt over een vriend die bij hem aanklopt met depressie en misere in zijn hart. En wat doet Kierkegaard? Hij wuift niets weg, maar vraagt steeds verder tot ze bij de bodem van alle verdriet zijn aangekomen en alles aan het licht kan komen.
  2. Lichamelijk kun je zoveel meer betekenen voor vrienden en anderen die best dichtbij je staan, als ze je echt nodig hebben; een hand; een omarming! Mooi dat Boomsma dat ook durft te delen.
  3. Het onthande van Boomsma (de tegenstelling met beide handjes dringt zich op) ontroert. Hij worstelt met verdriet van anderen en weet nooit de juiste toon te raken; staat altijd met lege handen; voor zijn gevoel. Dat wordt wel gewaardeerd, maar Boomsma zou het ander willen doen; minder gecentreerd rondom zijn eigen ongemak. En dat vind ik eerlijk. Misschien is dat wel de kern van troost: dat je met lege handen komt, niet weet hoe of wat je moet zeggen en juist daarom –  omdat je vanuit die lege handen verder kunt vragen – de ander raakt in de kern van zijn hart; en alsnog troost biedt. Zoiets?
  4. Aan het einde van het boekje – je voelt het ongemak en Boomsma maakt dat expliciet – komt de diepste pijn dan eindelijk toch ook uit de mouw; dat God voor Boomsma zo weinig omlijnd en zeker is; dat bidden niet meer is wat het vroeger was; dat het telkens opnieuw ontdekken is wat God in je leven wil betekenen; of – meer de woorden van Boomsma? – hoe jij betekenis aan God in je leven zou kunnen geven.

Hoewel het eerlijk is om het zo te zeggen, integer ook, vind ik dat best de domper van het boekje. Het begint zo mooi: dat troost alleen in een hechte relatie tot z’n recht kan komen; als je verder vraagt en niet meehuilt met de wolven in het bos. En ook het ongemak, waarmee Boomsma op tafel legt dat hij zichzelf voelt falen, als hij troost wil bieden; al te herkenbaar. Maar het verhaal over God had hij van mij achterwege mogen laten; want hoewel eerlijk, vind ik daar geen herkenning; misschien wel omdat zijn zoektocht te rationeel vorm krijgt; en daardoor echtheid mist.

Dit bericht werd op 10 maart 2014 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , ,
Categorieën: Boeken

Lody van de Kamp - AlleenErna staat er alleen voor nadat haar vader, moeder en broertje Eddy (en al die anderen) in de kampen zijn omgekomen. Ze staat er alleen voor, als een ex-NSB-er haar bespuugt en haar toevoegt dat de Duitsers zeker zijn vergeten om haar te vergassen. Ik kan me onmogelijk inleven in wat er dan met je gebeurt, maar dat het ook voor Erna (en al die anderen) niet te bevatten is geweest, dat kan ik me goed voorstellen. Dat heeft van de Kamp in ieder geval wel voor elkaar gekregen.

Lody van de Kamp is geen sterke schrijver, maar hij vertelt een goed verhaal. Het toen-en-toen ergerde me te veel. En de soms er wel erg dik opgelegde flashbacks waren storend, maar een andere keer waren ze zo herkenbaar en daarbij bijzonder confronterend.

Het patroon van het verhaal is niet nieuw. Ook Elie Wiesel situeerde zijn hoofdpersoon in De nacht in Auschwitz (Erna komt via Auschwitz in Bergen Belsen terecht) en in De dageraad in Israël (met in zijn verhaal de onmogelijke opdracht om een Engelse majoor dood te schieten). Erna vertrekt na het incident (in 1948) ook naar Israël en wordt daar geconfronteerd met de leugens en misdaden van een aantal zionisten. Die vermoordden mensen (vaak palestijnen van de lokale bevolking) en probeerden de immigrerende joden te ont-religie-seren (door bijvoorbeeld de kinderen vlak na de geboorte bij hun moeder weg te halen (hier lees je naar een ijzingwekkende climax toe door de vergelijking met het kamp, waar ook een kind geboren werd). Hoewel ze na die ervaringen op zoek gaat naar haar traditioneel Joodse wortels duurt het lang voor ze door een bruiloft weer in het chassidische jodendom belandt. Ze begrijpt het allemaal maar moeizaam (leefde haar vader nog maar…) en durft eigenlijk geen relaties meer aan te gaan; sterker nog: Erna lijkt daarvoor te worden gestraft; elke keer opnieuw.

Lees verder »

Dit bericht werd op 16 september 2010 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , , , , , , , ,
Categorieën: Boeken

https://lelij.com leeft op WordPress , het thema Adventure van Eric Schwarz en Mailchimp

https://lelij.com – Een blog van Karel J. van der Lelij

Altijd kritisch en betrokken