De grote wereld volgens A. den Doolaard - In augustus 2021 las ik het boek 'Kleine mensen in de grote wereld' van A. den Doolaard.
A. den Doolaard – Kleine mensen in de grote wereld

Voor de oorlog

De grote wereld, die A. den Doolaard beschrijft in zijn boek ‘Kleine mensen in de grote wereld’ (dat ik afgelopen zomer las in Oostenrijk), liet me maar weer eens zien dat ik eigenlijk geen idee heb over de periode van vlak na de oorlog. Ik vermoedde vaag dat het allemaal niet OK was, maar dat het zo erg was…

Den Doolaard

Afgezien van wat je ervan leert is het (nog steeds) een page turner. Want Den Doolaard kan vertellen (dat wist ik al dankzij zijn boeken ‘Wampie’ (https://www.lelij.com/2009/09/a-den-doolaard/) en ‘Londen en de zaak Van ’t Sant’ (https://www.lelij.com/2009/06/a-den-doolaard-2/), maar dit boek steekt daar nog een keer met kop en schouders bovenuit.

Frankrijk

Het boek bestaat uit 3 verhalen. Het eerste verhaal gaat over de armoede van de arbeiders in Frankrijk van na de oorlog. Het communisme, laat Den Doolaard zien, tierde niet voor niets welig in Frankrijk. Maar het loste allemaal niets op; dat communisme. En het christendom trouwens ook niet, want in het verhaal ontrolt zich een moeizame relatie tussen een arbeider en een priester die zich ontwikkelt zoals dat in de film ‘The Mission‘ van Roland Joffé ook gebeurde: het eindigt hopeloos.

Duitsland

Het tweede verhaal gaat over een journalist die naar Duitsland reist. De armoede raakt hem, maar helpen kan hij niet. Mensen gingen in die periode in dat land dood van de armoede en niemand die er echt iets aan kon doen. Natuurlijk waren er de vrijwilligers, maar hun hulp was als een druppel op een gloeiende plaat.

Amerika

Dan maar naar Amerika; waar het toch goed zou moeten gaan? Maar ook daar sluimert onder de welvaart een diepe onvrede en voor idealisme lijkt geen plaats.

Leerzaam en aangrijpend

Al met al geeft Den Doolaard daarmee een nogal cynische kijk op zijn tijd. De twijfel aan God die door het boek heen sijpelt klinkt als de voorbode van lieden als Wolkers en ’t Hart; typisch jaren vijftig. Maar de dilemma’s die hij schetst zijn tijdloos en herkenbaar.

En niet onbelangrijk: wat kan die man schrijven zeg!

Dit bericht werd op 6 oktober 2021 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , , , , , , , , , ,
Categorieën: Boeken

A. den Doolaard - WampieEven stond ik verbaasd: ’t zal toch niet zo zijn dat Den Doolaard hier parafraserend plagiaat pleegt op Lady Chatterley’s Lover van D.H. Lawrence? In beide boeken speelt een erotische relatie tussen een boswachter en een jongedame die elkaar in het bos tegenkomen (ach ja, waar kwam en kom je toen en nu anders een boswachter tegen?). Daar waar Lawrence echter niet tot een verhaal weet te komen (hoogstens tot een door porno gedragen maatschappijkritiek, als je het boek welwillend interpreteert), weet Den Doolaard deze half pornografische start al gauw om te buigen naar een goed verhaal dat door een onverwacht plot wordt gedragen. Heel creatief weet hij porno binnenskamers te houden, als hij de kat Druppie introduceert die de gelieven probeert te bespieden:

Maar dit keer kwam er geen baas en na een poosje kroop Druppie naar buiten, ook al lag er niets te lokken in de natte sneeuw, waar ze met hoogopgetrokken pootjes doorheen trapte. Rang! Het gordijn achter de verandadeuren vloog dicht, zo hard, dat het er van heen en weer woei. Ze rende rond het huis, net als altijd, wanneer ze in huppelsprongen de baas ontweek. Ze kon nog net z’n hand zien, die ook daar met een ruk de huiskamergordijnen dichttrok. Wat was er aan de hand vandaag? … Hup! Ze zat op het kozijn en onder de reet van de dichte gordijnen door kon ze net naar binnen kijken. Een poosje bleef ze stil zitten, alleen haar dikke staart zwaaide langzaam en wellustig heen en weer…

Zo kan het dus ook (zonder de verzuchting te hoeven slaken of er misschien ook nog dingen privé mogen blijven)! Voor fijnproevers van taal is het boek bovendien een genot; alleen al omdat de taal uit de jaren ’30 – zeker zoals Den Doolaard haar bezigt – zacht en rond over de bladzijden boldert.

Lees verder »

Dit bericht werd op 23 september 2009 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: , , ,
Categorieën: Boeken

A. den Doolaard - Londen en de zaak Van 't SantToen ik op koninginnedag over de rommelmarkt liep en dit boekje zag liggen, dacht ik een verhalenbundel van Den Doolaard in handen te hebben. Maar bij nader inzien blijkt het een reactie te zijn op deel 9 van de serie over WOII van dr L. de Jong. Van ’t Sant bevond zich in die periode in de buurt van toen nog koningin Wilhelmina, maar werd door het achtergebleven verzet in Nederland als verrader gezien.

In zijn verhaal over Van ’t Sant baseert De Jong zich hoofdzakelijk op een aantal gesprekken met Van ’t Sant die beweert dat hij in de jaren ’20 een buitenechtelijk kind van Prins Hendrik buiten de publiciteit heeft gehouden. Om dat te bereiken heeft hij de familie van een zojuist overleden gezant uit Brussel onder druk gezet en f 47.000 doorgesluisd naar de moeder van het volgens Van ’t Sant buitenechtelijke kind van Hendrik. Den Doolaard beweert – en probeert aan te tonen – dat De Jong zich in dit verhaal wel heel erg vergist moet hebben. Die moeder – en dus ook dat kind – hebben nooit bestaan. Dus – met andere woorden: Van ’t Sant heeft die f 47.000 in eigen zak gestoken en daarmee een riante villa gefinancieerd. Als hoofdcommissaris van politie in Den Haag was hij – hoewel niet was aangetoond dat hij het geld in eigen zak had gestopt – in de jaren ’30 ontslagen. Wat deed hij dan toch in WOII in de buurt van koningin Wilhelmina? Den Doolaard weet er in zijn eigen stijl een prachtig verhaal over te vertellen, maar aantonen doet hij natuurlijk niets. Hij beschrijft hoogstens alternatieve theorieën die – hoewel aannemelijk – de theorie van De Jong wat minder aannemelijk maken dan De Jong wil laten voorkomen.

Lees verder »

Dit bericht werd op 14 juni 2009 geschreven door Karel J. van der Lelij
Onderwerpen: ,
Categorieën: Boeken

https://lelij.com leeft op WordPress , het thema Adventure van Eric Schwarz en Mailchimp

https://lelij.com – Een blog van Karel J. van der Lelij

Altijd kritisch en betrokken